Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với Bộ Công Thương về công tác xây dựng pháp luật - Ảnh: VGP/Phương Nguyên
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, cùng nhiều nghị quyết, kết luận, văn bản chỉ đạo Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Nhiều giải pháp đã được triển khai, trong đó, công tác hoàn thiện thể chế, xây dựng pháp luật giữ vai trò hết sức quan trọng.
Bộ Công Thương thực hiện quản lý nhà nước đối với nhiều lĩnh vực kinh tế nên công tác xây dựng pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng. Thời gian qua, công tác xây dựng luật của Bộ đạt nhiều kết quả, tuy nhiên, tiến độ xây dựng một số dự án luật, văn bản pháp luật quan trọng đang chậm, phải đẩy nhanh hơn nữa, chủ động xử lý các vấn đề phát sinh, bảo đảm đồng thời tiến độ, chất lượng và tính đồng bộ của hệ thống văn bản, nhất là nguyên tắc luật ban hành phải đi kèm nghị định hướng dẫn.
Tăng cường phối hợp liên ngành để đẩy nhanh tiến độ xây dựng pháp luật
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, năm 2026, Bộ phải trình 52 văn bản quy phạm pháp luật. Đến nay, Bộ đã trình 36 văn bản (gồm 30 nghị định, 1 nghị quyết của Chính phủ và 5 quyết định của Thủ tướng), trong đó 12 văn bản được ban hành.
Về các dự án luật, Bộ Công Thương đang xây dựng: Luật Dầu khí sửa đổi; một luật sửa 4 luật gồm Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh; Luật Điện lực sửa đổi. Cả 4 dự án luật hiện đều gặp rủi ro về tiến độ ở các mức độ khác nhau. Một số nghị định, thông tư cũng bị chậm tiến độ.
Khó khăn, vướng mắc ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Công Thương liên quan đến hoạt động phối hợp liên ngành, quy trình thủ tục qua nhiều bước, phát sinh nhiều vấn đề cần rà soát, cập nhật, điều chỉnh và thực hiện các chỉ đạo mới như cắt giảm điều kiện kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn. Bên cạnh đó, nhiều dự án văn bản quy phạm pháp luật ngành công thương có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động lớn và liên quan đến nhiều đối tượng, nên công tác xây dựng pháp luật đòi hỏi phải có thời gian nghiên cứu, đánh giá tác động kỹ lưỡng để bảo đảm chất lượng văn bản.
Về giải pháp trước mắt, Bộ Công Thương đã xây dựng phương pháp đánh giá, phân loại mức rủi ro; ban hành hướng dẫn quản trị rủi ro; xây dựng hệ thống theo dõi, giám sát trên nền tảng số để phát hiện, cảnh báo sớm; tăng cường phối hợp với các bộ, ngành và tập trung nguồn lực hơn nữa.
Bộ Công Thương đang xây dựng chiến lược hoàn thiện pháp luật ngành công thương đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhằm tạo định hướng dài hạn cho công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của ngành.
Bộ Công Thương kiến nghị tăng cường cơ chế phối hợp và rút ngắn quy trình xử lý giữa các cơ quan để đẩy nhanh tiến độ xây dựng pháp luật; đồng thời đề xuất được rà soát, điều chỉnh lại lộ trình thực hiện đối với các văn bản bị tác động bởi yêu cầu, nhiệm vụ mới nhưng vẫn phải bảo đảm cả tiến độ và chất lượng. Bộ cũng đề nghị áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn đối với một số văn bản quy phạm pháp luật để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.
Các ý kiến tại cuộc họp cho rằng, công tác xây dựng pháp luật của Bộ Công Thương đang chịu áp lực lớn cả về tiến độ và chất lượng, nhiều dự án luật, nghị định còn chậm hoặc chưa đáp ứng yêu cầu nên cần khẩn trương hoàn thiện, đồng thời tăng cường phối hợp sớm giữa các cơ quan để bảo đảm chất lượng hồ sơ, tránh phải thẩm định, chỉnh sửa nhiều lần. Bộ Công Thương cần tập trung xử lý các văn bản đang quá thời hạn ban hành, nhất là các nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết, vừa bảo đảm yêu cầu thực tiễn, tính cấp bách của nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, vừa tuân thủ đúng quy trình, thẩm quyền và bảo đảm chất lượng văn bản quy phạm pháp luật.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương rà soát các quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, phát hiện các "khoảng trống" pháp lý - Ảnh: VGP/Phương Nguyên
Xử lý dứt điểm các nghị định quá thời hạn ban hành
Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Công Thương trong thời gian qua đối với công tác xây dựng pháp luật.
Trong bối cảnh khối lượng công việc xây dựng pháp luật năm 2026 tăng rất lớn, yêu cầu về tiến độ, chất lượng ngày càng cao, đồng thời nhiều yếu tố khách quan tác động mạnh tới quá trình xây dựng chính sách, Bộ Công Thương đã chỉ đạo thực hiện đúng chương trình đề ra. Bộ đã ban hành tương đối đầy đủ các văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật; duy trì cơ chế theo dõi tiến độ hằng tuần đối với từng đơn vị, cán bộ phụ trách.
Kết quả đến nay, Bộ Công Thương đã trình cấp có thẩm quyền 36/52 văn bản quy phạm pháp luật được giao trong năm 2026, đạt khoảng 69%, trong đó đã có 12 văn bản được ban hành, gồm nhiều nghị định, nghị quyết và quyết định quan trọng.
Công tác cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chi phí tuân thủ của Bộ Công Thương có chuyển biến tích cực.
Tuy nhiên, công tác xây dựng pháp luật của Bộ Công Thương vẫn còn một số tồn tại, hạn chế. Trong đó, tiến độ xây dựng cả 4 dự án luật thuộc chương trình lập pháp năm 2026 đều chậm, thậm chí có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến việc trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa XVI.
Tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn còn diễn ra, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực thực thi chính sách, nhất là trong lĩnh vực năng lượng và quản lý thị trường. Bên cạnh đó, số lượng văn bản phát sinh ngoài chương trình xây dựng pháp luật còn lớn, cho thấy công tác chủ động xây dựng chương trình từ đầu năm chưa cập nhật đầy đủ.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, bên cạnh các nguyên nhân khách quan thì "nguyên nhân chủ quan vẫn là chính".
Trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đó là luật chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động thì giao Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.
Bộ Công Thương cần tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình xây dựng pháp luật theo kế hoạch và xử lý các vấn đề phát sinh; giữ đúng nguyên tắc dự án luật trình phải có dự thảo nghị định, dự thảo thông tư đi kèm; đồng thời bảo đảm chất lượng, tiến độ, phù hợp với cam kết, điều ước quốc tế và yêu cầu thực tiễn.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và các bộ, ngành rà soát toàn diện pháp luật thuộc lĩnh vực công thương; thực hiện phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực thực hiện và năng lực của cấp dưới, không để xảy ra tình trạng phân cấp hình thức trong khi địa phương hoặc cơ quan thực thi không đủ điều kiện thực hiện, dẫn đến ách tắc hoặc phát sinh rủi ro pháp lý; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn.
Trong quá trình xây dựng luật, nghị định, Bộ Công Thương phải đồng thời rà soát toàn bộ thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, tập trung cắt giảm thời gian giải quyết, đơn giản hóa hồ sơ và bãi bỏ các thủ tục không còn phù hợp, thực hiện nghiêm yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số".
"Cải cách thủ tục hành chính không phải làm theo đợt mà phải thực hiện thường xuyên; nếu phát sinh thủ tục chưa phù hợp thì Bộ tiếp tục đề xuất sửa đổi", Phó Thủ tướng Thường trực nói.
Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương rà soát các quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, phát hiện các "khoảng trống" pháp lý; làm rõ thẩm quyền quản lý nhà nước giữa Bộ Công Thương với các bộ liên quan, cũng như các đơn vị trong Bộ để tránh chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ nhưng cũng phải tạo thuận lợi cho hoạt động thực tiễn; thiết lập cơ chế thường xuyên tiếp nhận, tổng hợp ý kiến phản ánh từ người dân, doanh nghiệp.
Phó Thủ tướng Thường trực cũng cho ý kiến chỉ đạo về một số vấn đề cụ thể: Tập trung hoàn thiện hồ sơ đối với 4 dự án luật theo chương trình lập pháp năm 2026; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Công nghiệp trọng điểm để bổ sung vào chương trình lập pháp năm 2026; hoàn thành dự thảo các nghị định quy định chi tiết đã quá thời hạn ban hành, đặc biệt là các nghị định liên quan đến phát triển năng lượng, kinh doanh xăng dầu, quản lý ngoại thương, xuất xứ hàng hóa…, trình Chính phủ trong tháng 6/2026; rà soát, kiểm tra tổng thể để bãi bỏ các quy định pháp luật chồng chéo, đã hết hiệu lực trong lĩnh vực công thương.
Phương Nguyên
