Những ngày này, khi nhịp sống Tết đã lan tỏa khắp các vùng quê và đô thị, tại ấp Sông Mây (xã Bình Minh, tỉnh Đồng Nai), không khí lao động trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết. Đây là thời điểm các ao nuôi cá chép đỏ, nguồn cung chủ lực cho thị trường Tết phía Nam bước vào giai đoạn nước rút.
“Ghi nhận của phóng viên Người Đưa Tin tại ‘thủ phủ’ cá chép đỏ Đồng Nai: Mặt hồ đỏ rực, người nuôi tất bật chờ giờ kéo lưới phục vụ lễ tiễn ông Công, ông Táo.”
Theo ghi nhận của Người Đưa Tin, từ sáng sớm 2/2, dọc các tuyến đường dẫn vào khu vực ao nuôi đã nhộn nhịp người và xe. Thương lái liên tục ra vào khảo sát cá, trao đổi giá cả. Người nuôi thì túc trực bên ao, theo dõi đàn cá và chuẩn bị các công đoạn thu hoạch cuối cùng. Mặt nước ao đỏ rực bởi từng đàn cá chép bơi lội dày đặc, tạo nên khung cảnh đặc trưng chỉ xuất hiện vào mỗi dịp giáp Tết.
Được giới buôn bán gọi là “thủ phủ” cá chép đỏ của Đồng Nai, ấp Sông Mây nhiều năm qua là nguồn cung cá ổn định cho Tp.HCM và các tỉnh lân cận. Mỗi dịp Tết đến, hàng triệu con cá chép từ những ao nuôi này lại theo xe thương lái tỏa đi khắp nơi, phục vụ lễ tiễn ông Công, ông Táo về trời vào ngày 23 tháng Chạp – một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt.
Theo người dân địa phương, nghề nuôi cá chép đỏ tuy không diễn ra quanh năm nhưng lại mang ý nghĩa kinh tế đặc biệt. Cả quá trình nuôi gần như chỉ “trông chờ” vào vài ngày giáp Tết, khi nhu cầu thị trường tăng cao.
Chủ trại cá giống Trường Can, một hộ nuôi cá chép đỏ có hơn 20 năm gắn bó với nghề tại ấp Sông Mây cho biết, gia đình đã chuẩn bị cho vụ cá Tết từ nhiều tháng trước. “Ngay từ khi thả giống đã phải tính đúng thời điểm, mật độ và nguồn nước. Cá chép đỏ bán được hay không phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng. Cá phải khỏe, màu đỏ tươi, không trầy xước thì thương lái mới chọn”, Chủ trại chia sẻ.
Theo Chủ trại cá giống Trường Can, năm nay điều kiện thời tiết không được thuận lợi, từ đầu vụ đến giờ gia đình bị chết mấy đợt cá rồi. Gia đình thả nuôi hơn 3 ao, với khoảng 300.000 con cá, dự kiến thu hoạch tập trung từ ngày 20 đến 23 tháng Chạp. Xuất đi chủ yếu cho thị trường Đắk Lắk Lâm Đồng và Tp.HCM. Tuy nhiên, áp lực lớn nhất đối với người nuôi vẫn là khâu thu hoạch và tiêu thụ. Cá chép đỏ chỉ phục vụ trong thời gian ngắn, nếu không bán kịp sẽ rất khó tiêu thụ sau Tết. Việc kéo lưới, vận chuyển cũng phải thực hiện cẩn trọng để tránh làm cá yếu, ảnh hưởng đến giá bán.
Theo ghi nhận, giá cá chép đỏ năm nay dao động từ 35.000 – 60.000 đồng/kg, tùy kích cỡ và chất lượng. Mức giá này được người nuôi đánh giá là tương đối ổn định, giúp họ có thể trang trải chi phí và có thêm thu nhập trong dịp Tết.
Không chỉ người nuôi kỳ vọng vào vụ cá Tết, các thương lái cũng sớm chuẩn bị nguồn hàng để đáp ứng nhu cầu thị trường. Từ đầu tháng Chạp, nhiều thương lái đã tìm đến Sông Mây khảo sát ao nuôi, lựa chọn cá và đặt cọc trước. Chị Trần Thị Hương, thương lái chuyên cung ứng cá chép đỏ cho thị trường Tp.HCM, cho biết: “Cá chép đỏ ở Đồng Nai có ưu điểm là khỏe, màu sắc đẹp, vận chuyển xa ít hao hụt. Khách hàng hiện nay không chỉ quan tâm đến giá mà còn chú trọng đến việc cá có sống khỏe sau khi thả hay không”.
Theo chị Hương, những năm gần đây, nhu cầu cá chép đỏ không giảm mà còn có xu hướng tăng. Nhiều gia đình coi việc chọn cá khỏe, phóng sinh đúng cách là một phần quan trọng để giữ gìn ý nghĩa nhân văn của nghi lễ tiễn ông Công, ông Táo.
Ở góc độ người tiêu dùng, anh Lê Hoàng Minh (ngụ phường Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) cho biết, gia đình anh duy trì thói quen mua cá chép đỏ mỗi dịp Tết. “Tôi mua cá không chỉ để làm lễ mà còn mong cá sống được khi thả xuống sông, hồ. Những năm gần đây, gia đình tôi cũng chú ý không thả cá từ trên cao, không vứt túi nilon xuống nước”, anh Minh chia sẻ.
Theo ghi nhận, ý thức phóng sinh văn minh của người dân ngày càng được nâng cao. Nhiều địa phương, tổ chức xã hội cũng khuyến khích người dân thả cá đúng nơi quy định, góp phần bảo vệ môi trường và hệ sinh thái tự nhiên.
Hàng triệu chú cá chép đỏ rực mặt hồ Sông Mây (Đồng Nai), sẵn sàng "vượt vũ môn" theo chân người Việt trong nghi lễ tiễn ông Công, ông Táo.
Không chỉ là cá Tết, đó còn là sinh kế và nét văn hóa được gìn giữ suốt nhiều năm tại vùng nuôi cá chép đỏ Đồng Nai.
Chỉ còn ít ngày nữa là đến 23 tháng Chạp, các ao nuôi cá chép đỏ tại Sông Mây đang bước vào thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm. Người nuôi canh thời điểm kéo lưới, thương lái chuẩn bị phương tiện vận chuyển chuyên dụng, đảm bảo cá khỏe mạnh khi đến tay người tiêu dùng. Trong sắc đỏ rực của mặt nước, hàng triệu con cá chép đang chờ khoảnh khắc rời ao, “vượt vũ môn” theo quan niệm dân gian. Với người dân Sông Mây, đó không chỉ là một vụ cá Tết, mà còn là câu chuyện mưu sinh gắn với nét đẹp văn hóa truyền thống – nơi đời sống kinh tế và giá trị tinh thần cùng song hành trong những ngày đầu xuân.
