Ngày 29/1, Công an tỉnh Đồng Nai chính thức thông tin về việc Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã triệt phá thành công một đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng với quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi, nhắm trực tiếp vào người dân có nhu cầu mua máy móc nông nghiệp giá rẻ.
Mạo danh doanh nghiệp thật, dựng "vỏ bọc" hoàn hảo để lừa đảo
Qua điều tra ban đầu, lực lượng chức năng xác định các đối tượng đã hoạt động trong thời gian dài, có tổ chức, phân công vai trò cụ thể và gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản cho người dân trên phạm vi cả nước.
Đối tượng Nguyễn Hoàng Lam (trái) và Phan Văn Giỏi (phải) tại cơ quan công an. (Ảnh: CACC).
2 đối tượng bị bắt giữ gồm Nguyễn Hoàng Lam (SN 1999, trú xã Phú Túc, tỉnh Vĩnh Long) và Phan Văn Giỏi (SN 1995, trú xã Lương Phú, tỉnh Vĩnh Long).
Theo kết quả điều tra ban đầu, từ giữa năm 2024 đến nay, nhóm này đã thực hiện trót lọt hơn 500 vụ lừa đảo, với hơn 500 người bị hại trên cả nước, tổng số tiền chiếm đoạt lên tới hơn 5 tỷ đồng.
Theo cơ quan công an, thủ đoạn chính của các đối tượng là lợi dụng uy tín của Công ty TNHH Quản lý Captrade N.B.V.H – một doanh nghiệp có thật, chuyên kinh doanh máy móc nông nghiệp để làm bình phong cho hành vi phạm tội.
Cụ thể, các đối tượng lập nhiều tài khoản mạng xã hội, fanpage có tên gần giống với tên doanh nghiệp thật, chỉ thay đổi hoặc thêm bớt một vài ký tự rất khó nhận biết.
Sau đó, chúng sao chép toàn bộ hình ảnh, video quảng cáo sản phẩm từ website và các kênh truyền thông chính thức của doanh nghiệp này để đăng tải lại, kèm theo mức giá rẻ hơn thị trường từ 20–40%.
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, mức giá "rẻ bất thường" này là chiêu thức đánh trúng tâm lý người dân, nhất là những hộ sản xuất nông nghiệp có nhu cầu mua máy móc nhưng muốn tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu.
Để tạo thêm lòng tin, nhóm đối tượng còn làm giả giấy phép đăng ký kinh doanh, hợp đồng mua bán, hóa đơn và các tài liệu pháp lý liên quan. Khi khách hàng yêu cầu xác minh, các giấy tờ này lập tức được gửi qua mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin.
Quá trình tư vấn được các đối tượng thực hiện rất chuyên nghiệp, bài bản. Chúng giới thiệu chi tiết về thông số kỹ thuật, công dụng máy móc, chính sách bảo hành, vận chuyển và thậm chí đưa ra các chương trình khuyến mãi "chỉ áp dụng trong ngày" để thúc đẩy khách hàng nhanh chóng chốt đơn.
Các đối tượng dùng các nền tảng mạng xã hội để quảng cáo. (Ảnh: CACC).
Theo cơ quan công an, đây đều là những tài khoản "rác" được mua trên mạng, nhằm che giấu danh tính thật và gây khó khăn cho việc truy vết dòng tiền.
Ngay sau khi nhận được tiền, các đối tượng không giao hàng theo thỏa thuận mà nhanh chóng chặn liên lạc, xóa tài khoản mạng xã hội, fanpage bán hàng và chiếm đoạt toàn bộ số tiền của bị hại.
Chỉ đến khi không thể liên hệ được hoặc tìm đến doanh nghiệp thật để hỏi thông tin, nhiều người mới bàng hoàng nhận ra mình đã bị lừa đảo.
Trao đổi với phóng viên Người Đưa Tin, đại diện Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Đồng Nai cho biết, đây là vụ án điển hình cho loại hình lừa đảo trên không gian mạng núp bóng hoạt động thương mại điện tử.
"Các đối tượng nghiên cứu rất kỹ tâm lý người mua, lợi dụng uy tín của doanh nghiệp thật, sử dụng công nghệ cao, giấy tờ giả và hệ thống tài khoản ngân hàng trung gian để che giấu hành vi phạm tội. Nếu người dân thiếu cảnh giác, rất dễ trở thành nạn nhân", đại diện cơ quan công an nhận định.
Có thể đối mặt khung hình phạt cao nhất
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Đào Nguyễn Mai Dung, Đoàn Luật sư Tp.HCM cho rằng vụ việc các đối tượng lập tài khoản mạng xã hội giả mạo doanh nghiệp, làm giả giấy tờ pháp lý và chiếm đoạt tiền của người dân trên phạm vi cả nước không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật đơn lẻ, mà là chuỗi hành vi phạm tội có tổ chức, được chuẩn bị công phu, mang tính chuyên nghiệp và đặc biệt nguy hiểm cho xã hội.
Luật sư Đào Nguyễn Mai Dung, Đoàn Luật sư TP.HCM
Theo luật sư Đào Nguyễn Mai Dung, đối với hành vi chiếm đoạt tài sản, nhóm đối tượng đã sử dụng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu như giả mạo danh nghĩa các doanh nghiệp uy tín, sao chép hình ảnh, video quảng cáo, đưa ra mức giá rẻ bất thường nhằm đánh vào tâm lý ham rẻ của người mua, đồng thời chủ động tư vấn, tạo dựng lòng tin để người bị hại chuyển tiền đặt cọc.
Sau khi nhận tiền, các đối tượng đã ngay lập tức cắt đứt mọi liên lạc với bị hại nhằm chiếm đoạt toàn bộ số tiền.
Hành vi gian dối này là nguyên nhân trực tiếp khiến nhiều nạn nhân tin tưởng và giao tài sản, qua đó thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu cấu thành của tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 174 BLHS 2015.
Đặc biệt, vụ việc này có số lượng bị hại rất lớn và tổng số tiền chiếm đoạt lên đến hơn 5 tỷ đồng, do đó hành vi của nhóm đối tượng có thể sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự theo khoản 4 Điều 174 BLHS.
Đáng chú ý, để tăng mức độ tin cậy và che giấu hành vi phạm tội, các đối tượng còn có hành vi làm giả giấy phép đăng ký kinh doanh, hợp đồng mua bán, tài liệu pháp lý và con dấu của doanh nghiệp, sau đó sử dụng các giấy tờ, con dấu giả này để cung cấp cho khách hàng khi được yêu cầu.
Hành vi này có dấu hiệu cấu thành tội Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.
Tùy kết quả điều tra, các đối tượng có thể bị xử lý đồng thời về nhiều tội danh theo quy định pháp luật hình sự.
Ngoài trách nhiệm hình sự, các đối tượng còn phải chịu trách nhiệm dân sự bao gồm nghĩa vụ hoàn trả toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt và bồi thường thiệt hại phát sinh cho các bị hại theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Đối với doanh nghiệp bị mạo danh, nếu chứng minh được không có sự liên quan hay tiếp tay cho hành vi phạm tội thì không phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với các giao dịch do các đối tượng lừa đảo tự ý thực hiện.
Luật gia Chu Văn Hiển, Phó Trưởng ban Tuyên truyền, Phổ biến và Xây dựng pháp luật Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai.
Cùng quan điểm, luật gia Chu Văn Hiển, Phó Trưởng ban Tuyên truyền, Phổ biến và Xây dựng pháp luật Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai cho rằng, hành vi của các đối tượng có đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
"Với số tiền chiếm đoạt trên 5 tỷ đồng, số lượng bị hại đặc biệt lớn và thủ đoạn phạm tội có tổ chức, sử dụng công nghệ cao, các đối tượng có thể phải đối mặt với khung hình phạt rất nghiêm khắc", luật gia phân tích.
