Truyền thông Mỹ đưa tin hôm Chủ nhật làm dấy lên hy vọng về việc hạ nhiệt căng thẳng vốn đã gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu và đe dọa hoạt động hàng hải tại Vùng Vịnh.
Hai nước đã tiến hành các đòn tấn công qua lại trong những ngày gần đây, bất chấp một bản ghi nhớ đạt được ngày 17/6 vốn được kỳ vọng sẽ chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2 và gây gián đoạn nghiêm trọng lưu thông qua tuyến đường thủy chiến lược này.
Ảnh chụp từ trên không này cho thấy các tàu thuyền neo đậu ngoài khơi bán đảo Musandam phía bắc Oman, gần eo biển Hormuz vào ngày 27/6/2026. (Ảnh: AFP)
Theo bản ghi nhớ, Tehran đồng ý bảo đảm cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz an toàn, trong khi Washington cam kết dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.
"Chúng tôi đã quyết định chấm dứt toàn bộ các hoạt động tác chiến", một quan chức cấp cao của Mỹ nói với Axios.
Mỹ không kích Iran, tình hình căng thẳngĐỌC NGAYMột quan chức Mỹ khác cũng cho biết, hai bên sẽ "tạm thời hạ nhiệt" và "các tàu thuyền có thể tự do di chuyển" trong khi chờ các cuộc thảo luận tiếp theo. Một nguồn tin thứ ba am hiểu vấn đề xác nhận với Axios rằng hai bên sẽ gặp nhau tại Doha vào ngày thứ Ba.
CNN cũng đưa tin chính quyền Trump và Iran đã đồng ý tạm ngừng các hành động thù địch và tiếp tục đàm phán tại Qatar.
Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về các thông tin này.
Tuy nhiên, các quan chức Iran cho biết, Tehran vẫn còn lo ngại về việc liệu Washington đã thực hiện đầy đủ các điều khoản của bản ghi nhớ hay chưa.
Ông Mehdi Fazaeili, thành viên Văn phòng Bảo tồn và Công bố các Tác phẩm của Lãnh tụ Tối cao Iran, cho biết Iran đã không tham gia các cuộc đàm phán kỹ thuật dự kiến diễn ra vào Chủ nhật vì một số điều kiện vẫn chưa được đáp ứng, trong đó có việc tiếp cận các khoản tiền của Iran đã được giải phóng theo thỏa thuận.
Việc tạm dừng các hành động quân sự diễn ra sau một đợt leo thang nguy hiểm khác vào cuối tuần, cho thấy sự mong manh của lệnh ngừng bắn.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, rạng sáng Chủ nhật, lực lượng này đã tấn công 10 mục tiêu quân sự của Iran để đáp trả điều mà họ gọi là các hành động gây hấn liên tục của Iran nhằm vào hoạt động vận tải thương mại trên biển.
Iran tuyên bố đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain, những cuộc tấn công bị cả hai quốc gia vùng Vịnh này lên án.
Những căng thẳng mới nhất tập trung vào quyền kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp mà trong điều kiện bình thường có khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua.
Ngoại trưởng Marco Rubio: Mỹ muốn đạt thỏa thuận với Iran nhưng "không bằng mọi giá"
IMO tạm dừng chương trình dẫn đường qua eo biển Hormuz sau sự cố tàu hàng
Nga nâng cấp T-90M với "mắt thần" 360 độ và hệ thống tác chiến điện tử mớiIran khẳng định, các tàu quá cảnh qua eo biển phải sử dụng hành lang hàng hải gần bờ biển nước này và cảnh báo không được tìm cách đi theo các tuyến đường khác.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, bất kỳ nỗ lực nào nhằm thiết lập các cơ chế thay thế cho việc đi lại qua eo biển đều sẽ làm phức tạp thêm các nỗ lực mở cửa hoàn toàn tuyến đường thủy này và làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.
Tehran tỏ ra tức giận trước thông báo của Oman trong tuần này về một tuyến hàng hải thay thế dọc theo bờ biển Oman, được xây dựng phối hợp với Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO).
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố sẽ tăng cường các biện pháp thực thi tại eo biển Hormuz, cảnh báo rằng các tàu vi phạm chỉ thị của Iran sẽ phải đối mặt với các biện pháp xử lý cứng rắn hơn.
Các nhà phân tích cho rằng tranh chấp liên quan đến eo biển Hormuz vẫn là một nguồn bất ổn lớn bất chấp bước đột phá ngoại giao mới nhất.
Cuộc xung đột bắt đầu từ đầu năm nay đã làm gián đoạn một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới và làm gia tăng lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc chiến tranh khu vực quy mô lớn hơn, ngay cả sau khi lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian có hiệu lực vào tháng 4.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần cảnh báo sẽ sử dụng biện pháp quân sự nếu các cuộc tấn công của Iran tiếp diễn. Hôm thứ Bảy, ông tuyên bố Iran sẽ "không còn tồn tại" nếu Washington buộc phải nối lại chiến tranh.
Các cuộc đàm phán tại Doha sẽ là cuộc gặp cấp cao đầu tiên giữa hai bên kể từ sau đợt trao đổi đòn tấn công mới nhất và dự kiến sẽ tập trung vào vấn đề an ninh hàng hải cũng như việc thực thi bản ghi nhớ ngày 17/6.
Thế Hải (Theo Arabnews, Timesofisrael)
