Ảnh: Stephen Leonardi.
Một nhà ngoại giao cấp cao của chính phủ Mỹ cho biết phái đoàn đàm phán của Iran vẫn có mặt tại Thụy Sĩ và đang tham gia đàm phán với phía Mỹ nhằm kết thúc cuộc chiến tại Trung Đông, và hai bên được dự kiến sẽ tổ chức đàm phán xuyên đêm.
Nhà ngoại giao này cho biết cuộc đàm phán sẽ có nội dung xoay quanh "làm rõ một số thông điệp từ Iran về eo biển Hormuz và đề ra các phương pháp tránh va chạm để đảm bảo eo biển này mở cửa hoàn toàn".
Trong khi phái đoàn Mỹ được dẫn đầu bởi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance gặp mặt phái đoàn Iran, nhằm tổ chức cuộc đàm phán đầu tiên dựa trên thỏa thuận bước đầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng sẽ tái khởi động cuộc chiến nhằm vào Iran với lý do chính phủ Iran hậu thuẫn tổ chức Hezbollah.
Diễn biến này đã khiến phái đoàn Iran rời khỏi bàn đàm phán nhằm phản đối ý kiến của ông Trump.
Vòng thương lượng lần này được tổ chức với vai trò là bước đầu trong giai đoạn 60 ngày giúp chính phủ 2 nước giải quyết những vấn đề sâu rộng hơn từng ảnh hưởng tiêu cực tới quan hệ Mỹ-Iran trong nhiều thập kỷ qua.
Tuy nhiên, những bất đồng quan điểm về các vấn đề nan giải nhất cũng như việc chiến sự tại Liban một lần nữa nóng lên đã tạo áp lực lớn lên vòng đàm phán này, với chính quyền Washington và Tehran thay nhau đặt ra những thách thức mới.
Ông Trump cho biết quân đội Mỹ sẽ không kích Iran nếu chính phủ nước này không "ngay lập tức ngăn cản các phe ủy quyền mà họ hậu thuẫn khỏi gây rắc rối tại Liban".
Ngược lại, chính phủ Iran cũng đáp trả, khẳng định "lực lượng vũ trang [Iran] sẵn sàng phản hồi bằng nhiều biện pháp khác nhau".
Bên cạnh đó, chính phủ Iran cũng đã tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz với lý do phía Mỹ đã vi phạm cam kết chấm dứt chiến sự tại Liban. Phản ứng trước diễn biến này, trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump đã tuyên bố nếu các quan chức Iran đóng cửa eo biển, "họ sẽ không còn một quốc gia", và đe dọa chiếm đoạt quyền kiểm soát tại eo biển này.
Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố binh lính Israel sẽ tiếp tục hoạt động tại miền Nam Liban "chừng nào còn cần thiết", và cam kết sẽ "không cho phép Iran có được vũ khí hạt nhân".
Trong Chủ Nhật, cơ quan truyền thông quốc gia Iran đã cho biết vòng đàm phán đầu tiên dài 80 phút đã không đề cập tới vấn đề chương trình hạt nhân. Thay vào đó, vòng đàm phán này đã tập trung vào thỏa thuận bước đầu giữa chính quyền Tehran và Washington, và tình hình tại Liban.
Cùng với các nhà thương lượng Jared Kushner và Steve Witkoff, ông Vance đã cho biết vòng đàm phán này là "một cuộc gặp mang tính lịch sử".
Mặc cho những đe dọa mà ông Trump đưa ra, ông Vance đã có những phát biểu tích cực hơn về quan hệ Mỹ-Iran.
"Câu hỏi quan trọng nhất hiện tại là hai phía có thể hợp tác đi xa tới đâu".
"Liệu hai phía có cải thiện được mối quan hệ này không? Chúng tôi có thể thay đổi quan hệ tại Trung Đông lâu dài không? Hay chúng tôi sẽ trở lại mối quan hệ như trước đây, một lựa chọn mà chúng tôi không mong muốn nhưng hoàn toàn có thể xảy ra?"
Thỏa thuận bước đầu giữa chính quyền Washington và chính quyền Tehran được ký kết trong tuần vừa rồi đã bao gồm một điều khoản yêu cầu chấm dứt chiến sự giữa Israel và tổ chức Hezbollah tại Liban.
Mặc dù vậy, tổ chức Hezbollah và quân đội Israel đã liên tục xô xát tại Liban kể từ khi thỏa thuận được ký kết cho tới nay. Điều này đã khiến chính phủ Iran đe dọa sẽ đóng cửa eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, vào tối Chủ Nhật ngày 21/6, không có báo cáo nào được đưa ra về việc quân đội Israel tổ chức không kích hay xô xát với tổ chức Hezbollah, và một số người dân sinh sống tại miền Nam Liban đã trở về quê hương.
Bên cạnh đó, hiện chưa có tín hiệu nào cho thấy đàm phán sẽ đề cập tới việc chính phủ Iran hậu thuẫn các tổ chức ủy quyền trong khu vực, một yếu tố đã từ lâu khiến chính phủ Mỹ và Israel bất bình.
Trong một bài phát biểu vào Chủ Nhật ngày 21/6, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã tuyên bố chính quyền Tehran sẽ không từ bỏ quyền làm giàu uranium, nhưng đồng thời ông cũng tái khẳng định chính phủ Iran không có ý định sản xuất vũ khí hạt nhân.
Ông tuyên bố: "Chúng tôi có thể ký thỏa thuận khẳng định không có ý định sản xuất bom hạt nhân".
Chiến sự giữa quân đội Israel và tổ chức Hezbollah tại miền Nam Liban đã được châm ngòi bởi một cuộc tấn công mà tổ chức Hezbollah thực hiện nhằm vào Israel với mục tiêu ủng hộ Iran trong cuộc chiến tại Trung Đông, và tình hình chiến sự này đã liên tục đe dọa phá vỡ các nỗ lực hòa bình giữa Mỹ và Iran.
Trong thứ Sáu ngày 19/6 tuần vừa rồi, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran được lên kế hoạch từ trước đã bị tạm hoãn sau khi Israel tổ chức không kích nhằm vào Liban nhằm đáp trả cho việc 4 quân nhân Israel thiệt mạng trong các xô xát tại Liban.
Con số thương vong trong chiến sự tại Liban đã vượt mức 4.100 người, theo thông tin từ bộ y tế Liban.
Nguyễn Quang Minh (Theo: Reuters, SCMP)
