Sáng 10/6, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 3, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân.
Sửa đổi, bổ sung pháp lệnh bảo đảm phù hợp với thực tiễn
Trình bày tờ trình dự thảo pháp lệnh, ông Nguyễn Văn Tiến - Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cho biết, việc xây dựng dự thảo Pháp lệnh trên cơ sở sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03 để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn là cần thiết.
Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến (Ảnh: Media Quốc hội).
Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Đồng thời, để bảo đảm việc triển khai có hiệu quả quy định này, phù hợp với cơ sở hạ tầng của từng các cơ quan, dự thảo Pháp lệnh quy định "Tòa án nhân dân 2 tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hướng dẫn thực hiện khoản này".
Sửa đổi, bổ sung quy định trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm); phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án (phiên họp có tính chất phúc thẩm) theo hướng không quy định chỉ tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.
Rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy, như: rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc...
Quang cảnh phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội).
Quy định trường hợp Kiểm sát viên vắng mặt tại phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc (sơ thẩm) thì Tòa án không hoãn phiên họp nhằm đề cao trách nhiệm của cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, bảo đảm việc giải quyết vụ việc đúng thời hạn.
Đối với phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị quyết định của Tòa án (phúc thẩm) thì giữ nguyên quy định hiện hành. Theo đó, Kiểm sát viên phải tham gia phiên họp, nếu vắng mặt thì Tòa án hoãn phiên họp.
Bồ sung quy định về tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc còn lại để phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
Dự thảo cũng rà soát, chỉnh sửa một số điều luật cụ thể để bảo đảm phủ hợp, thống nhất với Luật Phòng, chống ma túy. Trong đó, bỏ quy định về dẫn chiếu đến các điểm, khoản, điều cụ thể của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Phòng, chống ma túy để bảo đảm tính ổn định của Pháp lệnh nếu sau này có sửa đổi, bổ sung.
Phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy
Thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Uỷ ban tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh số 03 với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn đã được nêu trong Tờ trình.
Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, nội dung của dự thảo Pháp lệnh phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là chủ trương về "tập trung đưa tối đa số người nghiện đủ điều kiện theo quy định pháp luật và số người nghiện có nguy cơ phạm tội, vi phạm pháp luật cao đi cai nghiện bắt buộc"; "đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị".
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu (Ảnh: Media Quốc hội).
Về việc rút ngắn thời hạn Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính, dự thảo Pháp lệnh rút ngắn thời hạn Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính từ 15 ngày xuống còn 10 ngày (trường hợp phức tạp thì rút ngắn từ 30 ngày xuống còn 20 ngày).
Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với hướng quy định rút ngắn thời hạn nêu trên nhằm thực hiện ngày càng tốt hơn yêu cầu của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại; đẩy nhanh tiến độ Tòa án xem xét, xử lý người có hành vi vi phạm hành chính; góp phần khắc phục một số khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thời gian qua.
Bên cạnh đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các thời hạn trong dự thảo Pháp lệnh để bảo đảm tính khả thi.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao và thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định (Ảnh: Media Quốc hội).
Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành cơ bản với dự thảo Pháp lệnh, tập trung sửa đổi, bổ sung với phạm vi như tờ trình, các nội dung về trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa người nghiện ma túy đi cai nghiện bắt buộc để phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025.
Cùng với đó, tán thành việc bổ sung việc giao nhận hồ sơ tài liệu, trong đó có phương thức sử dụng điện tử bên cạnh các phương thức truyền thống. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, quy định này góp phần đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy vai trò nền tảng công nghệ của Tòa án nhân dân tối cao đã có, rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.
Ông đề nghị nghiên cứu sửa thêm Điều 4 và giao Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an hướng dẫn thực hiện quy định này…
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan liên quan hoàn chỉnh dự thảo Pháp lệnh trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua bằng văn bản.
Tòa án tối cao phối hợp với các cơ quan tổ chức để tổ chức thực hiện tốt việc thi hành Pháp lệnh này. Thực hiện đúng nguyên tắc của Đảng, Nhà nước là làm tốt công tác xây dựng pháp luật gắn với tổ chức thi hành pháp luật có hiệu quả.
Tại phiên họp, với 100% thành viên có mặt tán thành, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua về nguyên tắc đối với dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân.
Cũng trong sáng nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng biểu quyết thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 về thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực.
