Trong những ngày cuối tháng 1, các lực lượng Ukraine đã thực hiện thành công một đòn đánh trực diện vào hệ thống phòng không tầm ngắn Osa (9K33) của Nga.
Trang Militarnyi dẫn báo cáo tóm tắt của Bộ Tổng tham mưu Quân đội Ukraine cho biết, hệ thống Osa đã bị phát hiện và tiêu diệt nằm gần khu vực làng Semenivka thuộc vùng Zaporizhzhia do Nga kiểm soát.
Video được công bố cho thấy cú đánh trực diện, phá hủy hoàn toàn phương tiện phóng và radar tích hợp, khiến hệ thống này không còn khả năng hoạt động.
Cuộc tấn công nằm trong chuỗi hoạt động có hệ thống của Ukraine nhằm làm suy yếu lớp phòng không và hậu cần của Nga trong khu vực.
Cùng lúc, các mục tiêu khác cũng bị tấn công như đơn vị sửa chữa gần Tokmak, kho vật tư kỹ thuật gần Okhrymivka và cơ sở của Sư đoàn Dù 76 gần Kyrylivka.
9K33 Osa là một hệ thống tên lửa phòng không chiến thuật tầm ngắn, hoạt động ở độ cao thấp, có tính cơ động cao, được thiết kế từ thời Liên Xô. Ảnh: Getty
Theo trang Defence Express, việc vô hiệu hóa hệ thống Osa có ý nghĩa quan trọng vì nó tạo ra lỗ hổng trong lưới phòng không tầm thấp của Nga, giúp máy bay không người lái (UAV/drone) tấn công và trinh sát của Ukraine hoạt động tự do hơn, đồng thời giảm khả năng bảo vệ các đơn vị cơ giới và cơ sở hạ tầng của đối phương.
Theo trang Army Technology, hệ thống phòng không 9K33 Osa (NATO gọi là SA-8 Gecko) là một trong những vũ khí phòng không tầm ngắn nổi bật của quân đội Nga, được phát triển từ những năm 1960 và chính thức đưa vào biên chế từ năm 1971.
Các phiên bản xuất khẩu của hệ thống tên lửa này được bán trên thị trường với tên gọi 9K33 Romb. Hệ thống tên lửa và các biến thể của nó đã được xuất khẩu sang Algeria, Angola, Armenia, Azerbaijan, Belarus, Bulgaria, Croatia, Cuba, Cộng hòa Séc, Ecuador, Gruzia, Hy Lạp, Ấn Độ, Iraq, Jordan, Libya, Ba Lan, Romania, Nam Phi, Syria, Tajikistan, Turkmenistan, Ukraine và Serbia.
Ảnh: Army Recognition
Điểm nổi bật nhất của Osa chính là tính di động cao và khả năng hoạt động độc lập. Toàn bộ hệ thống được lắp trên xe bánh lốp 6x6 BAZ-5937, có khả năng lội nước, vận chuyển bằng máy bay và triển khai nhanh chóng.
Xe TELAR tích hợp radar phát hiện, theo dõi, phóng và điều khiển tên lửa trên cùng một phương tiện, cho phép Osa hoạt động tự chủ mà không cần hỗ trợ từ radar trung đoàn.
Radar "Land Roll" hoạt động ở băng tần H (phát hiện) và J (khóa mục tiêu), kết hợp hệ thống IFF (nhận dạng bạn-thù), có tầm phát hiện mục tiêu lên đến 30 km và theo dõi ở 20 km.
Osa có thể bắn đồng thời 2 tên lửa vào một mục tiêu, với thời gian phản ứng từ phát hiện đến phóng chỉ khoảng 26 giây.
Tên lửa dài 3,2 m, nặng 126 kg, mang đầu đạn nổ mảnh 14,5 kg, đạt tầm bắn 1,5-10,3 km (phiên bản Osa-AKM), độ cao tối đa 5 km và tốc độ mục tiêu lên đến 500 m/s.
Hệ thống chuyên bảo vệ lực lượng mặt đất khỏi máy bay, trực thăng, tên lửa hành trình và drone ở độ cao thấp đến trung bình.
Phiên bản nâng cấp Osa-AKM còn trang bị cảm biến quang-điện để theo dõi khi radar bị nhiễu, ngòi nổ hai kênh và khả năng chống nhiễu địa hình, giúp đối phó hiệu quả với trực thăng bay thấp.
Xe mang 6 tên lửa trong container kín, phi hành đoàn 5 người được bảo vệ NBC (hạt nhân, sinh học, hóa học). Dù phải dừng lại 4 phút để sẵn sàng chiến đấu, Osa vẫn là "lá chắn điểm" linh hoạt cho các đơn vị cơ giới Nga, đặc biệt ở địa hình phức tạp hoặc chiến tranh đô thị.
Tuy nhiên, trong bối cảnh tác chiến hiện đại ở Ukraine, Osa lộ rõ điểm yếu khi bị các lực lượng Ukraine tấn công thành công. Thời gian chuẩn bị khiến nó trở thành mục tiêu lý tưởng cho drone và vũ khí chính xác.
Minh Đức (Theo Defence Express, Militarnyi, Army Technology)
